ده مشکل رایج زنانه که هر زن باید بداند

اختلالات زنانه چیست؟

به آن دسته از مشکلاتی گفته می‌شود، که بر دستگاه تناسلی زنان تأثیر می‌گذارد. اندام‌های دستگاه تناسلی عبارتند از سینه‌ها، رحم، لوله فالوپ، تخمدان‌ها و اندام تناسلی خارجی. هر زن در مقطعی از زندگی خود از برخی اختلالات زنانه رنج می‌برد، که تأثیر بسیار مهمی بر عملکرد جنسی زنان دارد. این‌ مشکلات را نباید ساده انگاشت، زیرا می‌تواند بر توانایی زنان در فرزندآوری تأثیر منفی گذارد، یا در برخی موارد ممکن است زندگی آن‌ها را تهدید کند.

ده مورد از اختلالات زنانه

شایع‌ترین اختلالات زنانه در این مقاله به اختصار بیان خواهد شد. این اختلالات عبارتند از:

دیسمنوره یا قاعدگی دردناک
آمنوره یا عدم قاعدگی
سندرم تخمدان پلی کیستیک(PCOS)
فیبروم ها
اندومتریوز
بیماری التهابی لگن
واژینیت
یائسگی
لوکوره(Leucorrhea) یا ترشحات اضافی واژن
درد هنگام رابطه جنسی

علائم رایجی که باید درباره‌ی آن‌ها با متخصص زنان مشورت کنید، چیست؟

خونریزی و ترشح واژینال معمولاً در هر زنی در دوران قاعدگی اتفاق می‌افتد. با این حال، اگر متوجه چیز متفاوتی شدید، نباید آن را نادیده بگیرید و باید با متخصص زنان و زایمان در کرج مشورت کنید. علائم خفیف قابل درمان هستند، اما موارد شدید و مواردی که برای مدت طولانی نادیده گرفته می‌شوند، ممکن است منجر به ناباروری شوند. برخی از علائم ممکن است نشان دهنده بیماری‌های مقاربتی یا حتی سرطان دهانه رحم باشد. در صورت داشتن علائم زیر باید با متخصص زنان و زایمان در کرج مشورت کنید.

خیلی زود یا خیلی دیر پریود شدن
خونریزی غیرطبیعی واژینال در طول قاعدگی یا در بین قاعدگی
درد در ناحیه لگن که مربوط به دردهای قاعدگی نیست
احساس درد در سینه و وجود توده در سینه
سوزش در هنگام دفع ادرار
خونریزی واژینال هنگام رابطه جنسی یا بعد از رابطه جنسی
رابطه جنسی دردناک
خارش، تورم یا قرمزی در ناحیه واژن
هر توده در ناحیه تناسلی
افزایش ترشحات واژن
ترشحات واژن با بوی نامطبوع یا رنگ غیر معمول مانند سبز، زرد یا قهوه ای

بیماری‌های رایج زنان:

1. دیسمنوره یا پریودهای دردناک

به قاعدگی‌های دردناکی گفته می‌شود که موجب ناتوانی در فعالیت‌های معمول روزانه شود. این بیماری بر دو نوع است، دیسمنوره اولیه و ثانویه.

دیسمنوره اولیه

در این بیماری هیچ بیماری لگنی مرتبطی وجود ندارد. این حالت بیشتر در نوجوانان و در دوره‌های تخمک‌گذاری محدود می‌شود. پس از باردار شدن یا پس از زایمان، درد خود‌ به خود فروکش می‌کند. این مشکل معمولاً در عرض 2 سال پس از قاعدگی ظاهر می‌شود. سابقه خانوادگی مانند مادر یا خواهری که شرایط مشابهی داشته‌اند، ممکن است تاثیرگذار باشد. دیسمنوره در دختران متعلق به جامعه مرفه بیشتر شایع است. درد معمولاً چند ساعت قبل یا فقط با شروع قاعدگی شروع می‌شود، و معمولاً چند ساعت طول می‌کشد، که ممکن است کل روز ادامه یابد. درد اسپاسمودیک است، یعنی بیمار انقباضات دردناکی را در قسمت تحتانی شکم تجربه می‌کند که ممکن است به پشت و قسمت داخلی ران‌ها منتشر شود.

درمان: درمان دیسمنوره شامل بهبود سلامت عمومی و روان درمانی و آرام سازی است. در طول قاعدگی، روده‌ها باید خالی بماند و از یبوست اجتناب شود. قرص‌های ساده ضد اسپاسم، ممکن است تسکین دهنده باشد. مفنامیک اسید 250-500 میلی‌گرم هر 8 ساعت یا ایبوپروفن 400 میلی‌گرم هر 8 ساعت برای آرام کردن درد مفید هستند.

دیسمنوره ثانویه

این بیماری در ارتباط با بیماری زمینه‌ای لگن رخ می‌دهد. علل شایع عبارتند از:

عفونت مزمن لگن
اندومتریوز
فیبروم رحمی
قرار دادن IUD در رحم
و غیره

افراد مبتلا به این بیماری معمولاً در 30 سالگی هستند و بچه‌دار شده‌اند. مشخصه‌ی معمول درد این است که کسل کننده و کند است. در پشت و جلو قرار دارد، و حالت انتشاری ندارد. 3 تا 5 روز قبل از پریود رخ می‌دهد و با شروع خونریزی تسکین می‌یابد.

درمان: درمان بر روی علت متمرکز است نه بر روی علامت.

2. آمنوره

این حالت به معنای عدم قاعدگی است، و بر دو نوع فیزیولوژیک و پاتولوژیک است.

آمنوره فیزیولوژیک:

قبل از بلوغ یعنی قبل از شروع قاعدگی، در دوران بارداری، در دوران شیردهی و بعد از یائسگی رخ می‌دهد.

آمنوره پاتولوژیک:

زمانی رخ می‌دهد که برخی بیماری‌های مرتبط وجود داشته باشد، و به کریپتومنوره، آمنوره اولیه و آمنوره ثانویه تقسیم می‌شود.

کریپتومنوره:

در آن ریزش و خونریزی دوره‌ای آندومتر اتفاق می‌افتد، اما خون قاعدگی به دلیل وجود انسداد در مسیر، از واژن خارج نمی‌شود. شایع‌ترین علت، انسداد بر اثر پرده بکارت بدون سوراخ است.

آمنوره اولیه:

حد طبیعی آن بالای سن قاعدگی 15 سال است. دختری که تا سن 16 سالگی پریود نمی‌شود، دیگر قاعدگی تاخیری ندارد و به عنوان یک مورد آمنوره اولیه شناخته می‌شود.

علل ممکن است ناهنجاری‌های رشدی، مانند عدم وجود واژن و ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندرم ترنر، اختلال عملکرد تیروئید و آدرنال باشد.

درمان: درمان با توجه به نوع آمنوره متفاوت است به طور مثال در کریپتومنوره درمان از طریق ایجاد سوراخ یا برداشتن بکارت انجام گیرد.

آمنوره ثانویه:

عدم قاعدگی در زنی به مدت 6 ماه یا بیشتر که قاعدگی طبیعی در او ثابت شده است. برخی از علل آن اندومتریوز، سل، بیماری تخمدان پلی کیستیک، تومورهای تخمدان، استرس، کم کاری تیروئید، سوءتغذیه، دیابت و غیره است.

درمان: درمان با توجه به علت انجام می‌شود.

3. سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

سبک زندگی پر استرس و کم‌تحرک علت اصلی تخمدان پلی کیستیک است. این یک سندرم است که با آمنوره، هیرسوتیسم و چاقی همراه با تخمدان‌های بزرگ و دارای کیست‌های متعدد مشخص می‌شود. مشخصه آن تولید بیش از حد تستوسترون توسط تخمدان‌‌ها است. تخمدان‌ها بزرگ شده و کیست‌های فولیکولی متعدد به قطر 2 تا 9 میلی‌متر در تخمدان وجود دارد. بیماران از چاقی به ویژه چاقی شکمی، اختلالات قاعدگی، ناباروری، هیرسوتیسم و آکنه شکایت دارند. مبتلایان همچنین دچار مقاومت به انسولین می‌شوند و بیشتر مستعد ابتلا به دیابت هستند.

درمان: هر مورد خاص است. تمرکز بر کاهش وزن، رژیم غذایی متعادل، یوگا و ورزش منظم است. داروها ممکن است باعث تسکین علائم شوند. ناباروری نیز ممکن است با روش‌های کمک باروری برطرف شود.

4. فیبروم

فیبروم‌ها شایع‌ترین تومور خو‌ش‌خیم رحم و همچنین شایع‌ترین تومور خوش‌خیم در زنان هستند. حداقل، بیست درصد از زنان در سن سی سالگی فیبروم رحمی دارند. خوشبختانه اکثر آنها (پنجاه درصد) بدون علامت هستند. این مشکل در زنانی که بچه ندارند یا در زنانی که بعد از یک فرزند نابارور شده‌اند، بیشتر دیده می‌شود. بیشترین شیوع در سنین 35-45 سال است. علائم فیبروم رحمی شامل موارد زیر است:

خونریزی شدید قاعدگی
دیسمنوره
خونریزی نامنظم
ناباروری
مقاربت جنسی دردناک
سقط مکرر بارداری به شکل سقط جنین یا زایمان زودرس
درد زیر شکم یا لگن
بزرگ شدن شکم

درمان : عمدتا جراحی است، که ممکن است به سن بیمار و شدت بیماری بستگی داشته باشد.

5. اندومتریوز

به شرایطی اطلاق می‌شود که پوشش داخلی رحم (آندومتر) در مکان‌های غیرطبیعی مانند لایه ماهیچه‌ای رحم، تخمدان‌ها، لوله‌ها و گاهی اوقات خارج از لگن وجود دارد. علائم شامل:

پریودهای دردناک
رابطه جنسی دردناک
خونریزی بیش از حد واژینال در قاعدگی و در فاصله بین دو قاعدگی
ناباروری
حالت تهوع، اسهال یا یبوست
خستگی در طول دوره پریودی

درمان: پس از تشخیص بیماری، درمان شامل داروهای ضد درد، هورمون درمانی مانند قرص‌های ضد بارداری، چسب‌ها و حلقه‌های واژینال، قرص‌های حاوی پروژسترون و استروئید مصنوعی است. اگر درمان دارویی ناموفق باشد، ممکن است به جراحی محافظه کارانه برای برداشتن بافت آندومتریوز نیاز باشد. روش‌های کمک باروری به زنان مبتلا به ناباروری کمک می‌کند. در موارد شدید، برداشتن رحم (هیسترکتومی) ممکن است به عنوان آخرین راه حل در طول سال‌های باروری انجام شود ،زیرا بارداری بعد از هیسترکتومی امکان‌پذیر نیست.

6. بیماری التهابی لگن

این بیماری مربوط به دستگاه تناسلی فوقانی است. در این حالت طیفی از عفونت و التهاب در اندام‌های دستگاه تناسلی فوقانی می‌باشد، که معمولاً رحم، لوله‌های فالوپ و ساختارهای اطراف را درگیر می‌کند. بیماری التهابی لگن یک خطر برای سلامت و همچنین یک مشکل عمده در سلامت باروری زنان جوان است. عوامل خطر شامل داشتن چندین شریک جنسی، عدم استفاده از قرص‌های ضدبارداری، سابقه قبلی بیماری التهابی لگن و استفاده از IUD است. علائم شامل:

درد زیر شکم و لگن
تب
بی‌حالی و سردرد
خونریزی نامنظم و بیش از حد واژن
مقاربت جنسی دردناک
ترشحات غیر طبیعی واژن

درمان: شامل درمان فشرده با آنتی بیوتیک است.

7. واژینیت

این بیماری عفونت و التهاب واژن است. واژینیت در دوران کودکی به علت کمبود استروژن شایع می‌باشد. بر اثر این بیماری دفاع استروژنی واژن از بین می‌رود و عفونت به راحتی رخ می‌دهد. شایع‌ترین علت واژینیت در سنین باروری عفونت توسط ارگانیسم‌‌های میکروسکوپی است. واژینیت تریکوموناس توسط ارگانیسم تریکوموناس واژینالیس ایجاد می‌شود. علائم عبارتند از:

ترشحات ناگهانی فراوان و آزاردهنده واژن(ترشحات رقیق، زرد مایل به سبز و کف آلود، با بوی بسیار بد است)
سوزش و خارش در اطراف واژن
ادرار دردناک و افزایش تکرر ادرار

درمان: قرص مترونیدازول 200 میلی گرم سه بار در روز به مدت یک هفته تجویز می‌شود.

واژینیت کاندیدا یا مونیلیازیس :

توسط ارگانیسم کاندیدا آلبیکنس ایجاد می‌شود. علائم شامل:

ترشحات واژن همراه با خارش شدید ولوواژینال (این ترشحات غلیظ، به رنگ سفید کشکی است، که اغلب به دیواره‌ی واژن می‌چسبد)
مقاربت جنسی دردناک

درمان: شامل استفاده از داروهایی مانند نیستاتین، کلوتریمازول یا میکونازول به شکل کرم واژینال یا پساری است. یک پساری باید به مدت دو هفته متوالی هنگام خواب در واژن وارد شود.

8. یائسگی

یائسگی به معنای قطع دائمی قاعدگی در پایان عمر باروری به دلیل از دست دادن فعالیت تخمدان است، سن یائسگی بین 45 تا 55 سال متغیر است.

به دنبال یائسگی:

اندام‌های دستگاه تناسلی کوچک می‌شوند.
از دست دادن توده استخوانی در حدود 3-5٪ در سال وجود دارد.
زنان مستعد پوکی استخوان می‌شوند.
خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی بالا می‌رود.

علامت شاخص یائسگی گرگرفتگی است. گرگرفتگی با احساس ناگهانی گرما و به دنبال آن تعریق زیاد مشخص می‌شود. همچنین ممکن است اضطراب، سردرد،بی‌خوابی، تحریک پذیری و افسردگی وجود داشته باشد.

سایر علائم شامل:

مقاربت جنسی دردناک، کمبود میل جنسی، عفونت و خشکی واژن، ادرار دردناک، بی‌اختیاری استرسی و عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری است. تمام این تغییرات به دلیل کمبود استروژن پس از یائسگی رخ می‌دهد.

درمان: علائم واژینال بهتر است با هورمون درمانی موضعی (HT) درمان شوند، زیرا با عوارض جانبی کمتری همراه است. علائم وازوموتور ممکن است نیاز به HT سیستمیک داشته باشد و میبایست دستورالعمل های توصیه شده به شدت رعایت شود. برای جلوگیری از عوارض جانبی جدی مانند تشکیل لخته (ترومبوآمبولی وریدی) و سرطان سینه، درمان باید در کوتاه ترین مدت ممکن و با کمترین دوز انجام شود.

9. لوکوره Leucorrhea

به طور دقیق به عنوان ترشح بیش از حد طبیعی واژن تعریف می‌شود. این بدان معنی است که ترشحات سفید بیش از حد است، اما عفونی نیست. ترشح اضافی از لک شدن لباس زیر (زرد قهوه ای در هنگام خشک شدن) یا نیاز به پوشیدن پد مشهود است. غیر عفونی است و بوی بدی هم ندارد. غیر تحریک کننده است و باعث خارش نمی‌شود. ممکن است از نظر فیزیولوژیکی در دوران بلوغ، تخمک گذاری و در حدود تاریخ چرخه قاعدگی رخ دهد. همچنین در دوران بارداری و هیجانات جنسی، یا در موارد افتادگی رحم، برگشت رحم، التهاب مزمن لگن و استفاده از قرص‌های ضد بارداری خوراکی رخ می‌دهد.

درمان: موردی خاص است و رعایت بهداشت محلی توصیه می‌شود.

10. آمیزش جنسی دردناک

مقاربت جنسی دردناک که به آن دیسپارونی نیز می‌گویند، به این معنی است که عمل مقاربتی دشوار یا دردناک است. دیسپارونی شایع‌ترین اختلال عملکرد جنسی است.

علل عبارتند از :

تنگی واژن
پرده بکارت سخت
عفونت فرج
بیماری مجرای ادرار
واژینیت
آندومتریوز
بیماری التهابی لگن
و غیره

درمان: بستگی به علت دارد.