اندومتریوز

اندومتریوز (Endometriosis) یک اختلال اغلب دردناک است که در آن بافتی شبیه به بافتی که به طور معمول داخل رحم قرار دارد (اندومتر) خارج از رحم  رشد می‌کند. اندومتریوز اغلب تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ و بافت پوشاننده لگن را درگیر می‌کند. به ندرت ممکن است بافتی شبیه به آندومتر در خارج از ناحیه‌ای که اندام‌های لگن در آن قرار دارند پیدا شود.

در صورت ابتلا به اندومتریوز، بافت شبیه آندومتر که در خارج از رحم رشد کرده است مانند بافت اندومتر عمل می‌کند یعنی در هر چرخه قاعدگی ضخیم می‌شود و سپس تجزیه و خونریزی می‌کند. اما از آنجا که این بافت راهی برای خروج از بدن شما ندارد، به دام می‌افتد. وقتی اندومتریوز تخمدان‌ها را درگیر کند، ممکن است کیست‌هایی به نام اندومتریوم ایجاد شود. بافت‌های اطراف ممکن است تحریک شوند و در نهایت باعت اسکار و چسبندگی شوند.

اندومتریوز می‌تواند باعث درد به ویژه در دوران قاعدگی شود. در نتیجه ابتلا به آندومتریوز، مشکلات باروری نیز ممکن است ایجاد شود.

علائم اندومتریوز

علائم اولیه اندومتریوز درد لگن است که اغلب در دوره‌های قاعدگی وجود دارد. اگرچه بسیاری در دوران قاعدگی خود دچار گرفتگی می‌شوند، اما مبتلایان معمولاً درد قاعدگی را بسیار بدتر از حد معمول توصیف می‌کنند. درد همچنین ممکن است با گذشت زمان افزایش یابد.

علائم و نشانه‌های شایع عبارتند از:

• دوره‌های دردناک (دیسمنوره). درد و گرفتگی لگن ممکن است قبل از شروع قاعدگی شروع شود و تا چند روز ادامه یابد. همچنین ممکن است درد کمر و شکم داشته باشید.
• درد هنگام مقاربت. درد در طول یا بعد از رابطه جنسی در اندومتریوز شایع است.
• درد همراه با اجابت مزاج یا ادرار. به احتمال زیاد این علائم را در دوران قاعدگی تجربه می‌کنید.
• خون ریزی بیش از حد. ممکن است گاهاً قاعدگی‌های سنگین یا خونریزی بین قاعدگی را تجربه کنید.
• ناباروری. گاهی اوقات اندومتریوز ابتدا در افرادی که به دنبال درمان ناباروری هستند، تشخیص داده می‌شود.
• سایر علائم و نشانه ها. خستگی، اسهال، یبوست، نفخ یا حالت تهوع، به ویژه در دوران قاعدگی.

شدت درد شما ممکن است شاخص قابل اعتمادی برای تشخیص وضعیت شما نباشد. ممکن است اندومتریوز خفیف همراه با درد شدید داشته باشید، یا ممکن است اندومتریوز پیشرفته با درد کم یا بدون درد داشته باشید.

اندومتریوز گاهی اوقات با سایر شرایطی که می‌توانند باعث درد لگن شوند، مانند بیماری التهابی لگن (PID) یا کیست تخمدان اشتباه گرفته می‌شود. ممکن است با سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) نیز اشتباه گرفته شود.

علت اندومتریوز

اگرچه علت دقیق اندومتریوز مشخص نیست، عوامل احتمالی شامل موارد زیر است:
(این موارد طبق آخرین نظرات متخصصان است و هنوز هیچکدام به طور قطع تایید یا رد نشده‌اند)

قاعدگی برگشتی

در قاعدگی برگشتی، خون قاعدگی حاوی سلول‌های آندومتر به جای خروج از بدن از طریق لوله‌های فالوپ به داخل حفره لگن جریان می‌یابد. این سلول‌های آندومتر به دیواره‌های لگن و سطح اندام‌های لگن می‌چسبند، در آنجا رشد می‌کنند و در طول هر چرخه قاعدگی ضخیم و خونریزی می‌کنند.

دگرگونی سلولهای صفاقی

در آنچه به عنوان «نظریه القایی» شناخته می‌شود، متخصصان پیشنهاد می‌کنند که هورمون‌ها یا عوامل ایمنی باعث تبدیل سلول‌های صفاقی (سلول‌هایی که در قسمت داخلی شکم قرار دارند) به سلول‌های شبه آندومتر می‌شوند.

کاشت اسکار جراحی

پس از عمل جراحی، مانند هیسترکتومی یا سزارین، سلول‌های آندومتر ممکن است به یک برش جراحی متصل شوند.

انتقال سلول‌های آندومتر

رگ‌های خونی یا سیستم لنفاوی ممکن است سلول‌های آندومتر را به سایر قسمت‌های بدن منتقل کند.

اختلال سیستم ایمنی بدن

مشکل در سیستم ایمنی بدن باعث می‌شود بدن نتواند بافت شبه آندومتر را که در خارج از رحم رشد می‌کند، تشخیص داده و از بین ببرد.

عوامل خطر

عوامل متعددی شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آندومتریوز قرار می‌دهند، مانند:

• هرگز زایمان نکرده‌اید
• شروع پریود در سنین پایین
• یائسگی در سنین بالاتر
• دوره‌های قاعدگی کوتاه (کمتر از ۲۷ روز)
• دوره‌های قاعدگی سنگین که بیش از هفت روز طول می‌کشد
• داشتن سطح بالاتری از استروژن
• شاخص توده بدنی پایین
• بستگان مبتلا به اندومتریوز
• هرگونه بیماری که مانع از عبور خون از بدن در دوران قاعدگی شود
• اختلالات دستگاه تناسلی
• مصرف الکل
• کم تحرکی
  اندومتریوز معمولاً چندین سال پس از شروع قاعدگی ایجاد می‌شود. علائم و نشانه‌ها ممکن است با بارداری به طور موقت بهبود یابد و ممکن است با یائسگی به طور کامل از بین برود، مگر اینکه استروژن مصرف کنید.

تشخیص آندومتریوز

تشخیص اندومتریوز با توجه به شباهتی که علائم آن با بیماری‌های دیگر دارند، باید با دقت انجام شود. پزشک متخصص وزایمان زنان در کرج ممکن است موارد زیر را برای تشخیص اندومتریوز انجام دهد.

معاینه لگن

طی معاینه لگن پزشک متخصص وزایمان زنان در کرج ارگان‌های داخل لگن را از نظر ساختارهای غیرطبیعی مانند کیست‌های دستگاه تناسلی یا اسکارهای پشت رحم لمس می‌کند.

معاینه واژینال

بیمار مبتلا به اندومتریوز شدید حین معاینه واژینال دچار دردهای شدید لگن می‌شود. پزشک متخصص وزایمان زنان در کرج  در حین معاینه در بخش‌های پشتی رحم برجستگی‌هایی شبیه ندول احساس می‌کند که بسیار دردناک هستند.

سونوگرافی واژینال

علایم اندومتریوز در سونوگرافی واژینال به صورت به عقب برگشتن رحم، چسبیدن تخمدان‌ها به یکدیگر، ضخیم شدن بافت بین رحم و روده‌ها و کیست‌های شکلاتی اندومتریوزی می‌باشد. در صورت دیده شدن کیست‌های شکلاتی ارزش سونوگرافی واژینال در تشخیص اندومتریوز بالاتر از نود درصد است.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی یک روش مستقیم جراحی ارگان‌های شکمی و لگنی از طریق ایجاد یک برش کوچک دور ناف و ورود دوربین اندوسکوپی می‌باشد. بدیهی است که بهترین روش تشخیص اندومتریوز لاپاراسکوپی می‌باشد. با استفاده از این روش موارد خفیف و بدون علامت اندومتریوز نیز تشخیص داده می‌شود.

عوارض اندومتریوز

ناباروری

عارضه اصلی اندومتریوز اختلال باروری است. تقریباً یک سوم تا نیمی از زنان مبتلا به آندومتریوز در بارداری مشکل دارند.

برای وقوع حاملگی، یک تخمک باید از تخمدان آزاد شود، از طریق لوله فالوپ مجاور عبور کند، توسط یک سلول اسپرم بارور شده و خود را به دیواره رحم متصل کند تا شروع به رشد کند. آندومتریوز ممکن است باعث انسداد لوله شود و از اتصال تخمک و اسپرم جلوگیری کند.

با این وجود، بسیاری از افراد مبتلا به آندومتریوز خفیف تا متوسط می‌توانند باردار شده و بارداری را به پایان برسانند. بعضی اوقات پزشکان به افراد مبتلا به اندومتریوز توصیه می‌کنند بچه دار شدن را به تعویق نیندازند، زیرا ممکن است با گذشت زمان وضعیت بدتر شود.

سرطان

احتمال ابتلا به سرطان تخمدان در افرادی که مبتلا به اندومتریوز هستند بیشتر است. برخی از مطالعات نشان می‌دهد که اندومتریوز این خطر را افزایش می‌دهد، اما به علت اینکه سرطان تخمدان در حالت کلی بسار کم است.